आज संकष्टी चतुर्थीचा चंद्रोदय किती वाजता आहे? (थोडक्यात)
महाराष्ट्रात संकष्टी चतुर्थीचा चंद्रोदय साधारणपणे रात्री ०८:२४ ते ०८:४६ च्या दरम्यान होतो. पूर्वेकडील विदर्भात (नागपूर, गोंदिया) चंद्र सर्वात आधी उगवतो, तर पश्चिमेकडील मुंबई, ठाणे आणि पुण्यात चंद्रोदय साधारण १८ ते २२ मिनिटे उशिराने होतो. उपवास सोडण्यापूर्वी चंद्राला अर्घ्य देणे अनिवार्य मानले जाते.
संकष्टी चतुर्थी चंद्रोदय वेळ: श्री गणेश भक्तांसाठी संकष्टी चतुर्थीच्या उपवासात चंद्र दर्शनाला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे. महाराष्ट्रातील सर्व ३६ जिल्ह्यांनुसार आजची अचूक चंद्रोदय वेळ, उपवास सोडण्यासाठी शिल्लक वेळेचे लाईव्ह काउंटडाउन आणि चंद्र पूजेचा पवित्र अर्घ्य मंत्र येथे एका क्लिकवर उपलब्ध आहे.
संकष्टी चतुर्थी चंद्रोदय वेळ कॅल्क्युलेटर
आपला जिल्हा निवडा आणि उपवास सोडण्यासाठी चंद्रोदयाची मिनिटांनुसार अचूक वेळ पहा.
अर्थ: हे क्षीरसागरातून आणि अत्री ऋषींच्या नेत्रातून उत्पन्न झालेल्या, रोहिणीसह विराजमान असलेल्या हे चंद्रदेवा, माझा हा अर्घ्य स्वीकारा.
संकष्ट हरण गणेश पूजेसोबत जाणून घ्या आपले आगामी वर्ष कसे जाईल!
आपल्या जन्मपत्रिकेतील चालू महादशा, भाग्यवान रत्न व कौटुंबिक प्रगतीचा ६८ पानांचा सविस्तर अहवाल PDF मिळवा.
महाराष्ट्रातील प्रमुख शहरांनुसार संकष्टी चंद्रोदय वेळ कोष्टक (२०२६ – २०२७)
पृथ्वीच्या परिवलनामुळे विदर्भापासून कोकणापर्यंत चंद्रोदयाच्या वेळेत १८ ते २२ मिनिटांचा फरक पडतो. खालील कोष्टकात प्रमुख शहरांमधील तुलनात्मक वेळ दिली आहे:
| विभाग | प्रमुख शहर | पुणे वेळेपेक्षा फरक | कार्तिक संकष्टी (२८ ऑक्टोबर) | मार्गशीर्ष संकष्टी (२६ नोव्हेंबर) |
|---|---|---|---|---|
| पश्चिम महाराष्ट्र | पुणे (प्रमाणवेळ) | ±० मिनिटे | रात्री ०८:४२ | रात्री ०८:३० |
| कोकण विभाग | मुंबई / ठाणे | +४ मिनिटे उशिरा | रात्री ०८:४६ | रात्री ०८:३४ |
| विदर्भ विभाग | नागपूर | -१८ मिनिटे आधी | रात्री ०८:२४ | रात्री ०८:१२ |
| विदर्भ (पूर्व सीमा) | गोंदिया / गडचिरोली | -२२ मिनिटे आधी | रात्री ०८:२० | रात्री ०८:०८ |
| उत्तर महाराष्ट्र | नाशिक | ±० मिनिटे | रात्री ०८:४२ | रात्री ०८:३० |
| मराठवाडा | छत्रपती संभाजीनगर | -४ मिनिटे आधी | रात्री ०८:३८ | रात्री ०८:२६ |
संकष्टी चतुर्थी चंद्रोदय वेळ आणि चंद्र पूजनाचे शास्त्रीय महत्त्व
हिंदू पंचांगानुसार प्रत्येक महिन्यातील वद्य (कृष्ण) पक्षातील चतुर्थी तिथीला संकष्टी चतुर्थी (Sankashti Chaturthi) म्हटले जाते. संकष्टीचा शब्दशः अर्थ ‘संकटांचे हरण करणारी तिथी’ असा आहे. या दिवशी भक्तगण संपूर्ण दिवस निर्जळी किंवा फलाहारी उपवास करतात आणि रात्री आकाशात चंद्रोदय झाल्यानंतर चंद्राला अर्घ्य देऊन गणपती बाप्पाची आरती करून उपवास सोडतात.
ज्योतिषशास्त्रानुसार चंद्राला मनाचा कारक मानले गेले आहे (‘चंद्रमा मनसो जातः’). गणपती ही बुद्धीची आणि संकटनिवारणाची देवता आहे. त्यामुळे चतुर्थीच्या दिवशी गणपतीच्या पूजेसोबत चंद्राचे दर्शन घेतल्याने मानसिक ताण, चिंता आणि घरातील वास्तुदोषांचे निवारण होते, अशी श्रद्धा आहे.
जिल्ह्यागणिक चंद्रोदयाच्या वेळेत फरक का पडतो?
अनेक भाविकांच्या मनात असा प्रश्न असतो की संपूर्ण महाराष्ट्रात संकष्टीची तिथी सारखीच असताना प्रत्येक शहरात चंद्रोदय वेगवेगळ्या वेळेस का होतो? याचे वैज्ञानिक कारण पृथ्वीचे परिवलन आणि शहरांचे रेखांश (Longitude) हे आहे:
- पूर्व महाराष्ट्र (विदर्भ): नागपूर, गोंदिया, भंडारा, गडचिरोली ही शहरे पूर्वेकडे असल्याने तिथे सूर्योदय आणि चंद्रोदय सर्वात आधी होतो.
- पश्चिम महाराष्ट्र व कोकण: मुंबई, पुणे, ठाणे, पालघर ही शहरे पश्चिमेकडे असल्याने विदर्भाच्या तुलनेत तिथे चंद्रोदय साधारणपणे १८ ते २४ मिनिटे उशिराने होतो.
त्यामुळे मुंबई किंवा पुण्याच्या दिनदर्शिकेत दिलेली वेळ पाहून विदर्भातील भाविकांनी उपवास सोडल्यास तो वेळेच्या आधी किंवा नंतर ठरू नये, यासाठीच आम्ही हा ३६ जिल्ह्यांचा अचूक स्थानिक कॅल्क्युलेटर विकसित केला आहे.
संकष्टी चतुर्थीला चंद्र अर्घ्य कसे द्यावे? (पूजा विधी)
- चंद्रोदयाच्या निश्चित वेळेपूर्वी घराच्या बाल्कनीत किंवा गच्चीवर पूर्व-उत्तर दिशेला पाट मांडून त्यावर श्री गणेशाची मूर्ती किंवा तसबीर ठेवावी.
- एका तांब्याच्या पात्रात (कलशात) शुद्ध जल, थोडे कच्चे दूध, दुर्वा, लाल फुले, चंदन आणि अक्षता एकत्र कराव्यात.
- चंद्र आकाशात दिसताच तीन वेळा “श्री गणेशाय नमः” चा जयघोष करून कलशातील अर्घ्य चंद्राच्या दिशेने जमिनीवर (किंवा ताटात) अर्पण करावे.
- अर्घ्य देताना वरील “क्षीरोदार्णवसंभूत…” हा पवित्र श्लोक उच्चारावा.
- यानंतर मोदक किंवा लाडवांचा नैवेद्य गणपतीला दाखवून उपवास सोडावा.
अंगारकी संकष्टी चतुर्थीचे विशेष फळ
जेव्हा संकष्टी चतुर्थी मंगळवारी येते, तेव्हा तिला अंगारकी संकष्टी चतुर्थी म्हटले जाते. धर्मशास्त्रानुसार एका अंगारकी चतुर्थीचे व्रत केल्याने संपूर्ण वर्षातील सर्व संकष्टी व्रतांचे पुण्य एकाच दिवशी प्राप्त होते. आपल्या पत्रिकेत मंगळ दोष असल्यास किंवा लग्नात अडचणी येत असल्यास अंगारकी चतुर्थीच्या दिवशी गणपती उपासना करणे हा सर्वोत्तम परिहार मानला जातो. अधिक माहितीसाठी आमचे मंगळ दोष विचार व साडेसाती कॅल्क्युलेटर तपासा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
आज संकष्टी चतुर्थीचा चंद्रोदय किती वाजता आहे?
महाराष्ट्रात संकष्टी चतुर्थीचा चंद्रोदय साधारणपणे रात्री ०८:२४ ते ०८:४६ च्या दरम्यान होतो. पूर्वेकडील विदर्भात चंद्र आधी उगवतो, तर पश्चिमेकडील मुंबई व पुण्यात साधारण १८ ते २२ मिनिटे उशिराने चंद्रोदय होतो.
संकष्टीचा उपवास चंद्रोदयापूर्वी सोडता येतो का?
नाही, संकष्ट हरण चतुर्थी व्रताच्या नियमानुसार आकाशात चंद्र उगवल्यानंतर, चंद्राला अर्घ्य देऊन व गणपतीची आरती करूनच उपवास सोडणे शास्त्रसंमत मानले जाते.
अंगारकी संकष्टी चतुर्थी म्हणजे काय?
जेव्हा संकष्टी चतुर्थी मंगळवारी येते, तेव्हा तिला अंगारकी संकष्टी चतुर्थी म्हटले जाते. या दिवशी व्रत केल्याने वर्षभरातील सर्व संकष्टी व्रतांचे पुण्य फळ प्राप्त होते.
चंद्राला अर्घ्य देताना कोणता मंत्र उच्चारावा?
चंद्राला अर्घ्य देताना ‘क्षीरोदार्णवसंभूत अत्रिनेत्रसमुद्भव। गृहाणार्घ्यं शशांकेश रोहिण्यासहितो मम॥’ हा मंत्र म्हणावा.
संबंधित इतर महत्त्वाची ज्योतिष साधने
दैनंदिन शुभ चौघडिया वेळा जाणून घेण्यासाठी आजचे चौघडिया मुहूर्त पहा. विवाहाच्या शुभ तारखांसाठी आमचे विवाह मुहूर्त २०२६ – २०२७ कॅल्क्युलेटर वापरा, तसेच वधू-वराच्या ३६ गुणांच्या मेळणीसाठी ३६ गुण विवाह पत्रिका जुळवणी साधन मोफत वापरा.